Πράσινη, καινοτόμος επιχειρηματικότητα στη γεωργία και αειφορικές πηγές ενέργειας.
Ο ρόλος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Τα πράσινα κτίρια

Η ορθολογική χρήση και εξοικονόμηση ενέργειας στον κτιριακό τομέα

Τα κτίρια αποτελούν ένα από τα βασικότερα σημεία αναφοράς του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού και μεγάλο τμήμα της ενεργειακής κατανάλωσης σχετίζεται με αυτά. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο κτιριακός τομέας καταναλώνει σε ημερήσια βάση πάνω από δεκαεφτά εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο, ποσότητα που είναι συγκρίσιμη με τη συνολική παραγωγική ικανότητα των χωρών του ΟΠΕΚ.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο κτιριακός τομέας απορροφά περίπου το 40% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης και ισοδυναμεί με ετήσια ενεργειακή κατανάλωση ενός τόνου πετρελαίου ανά Ευρωπαίο. Ο ρυθμός αύξησης της ενεργειακής κατανάλωσης είναι ελαφρά αυξητικός της τάξης του 0,7%. Στη χώρα μας η ποσοστιαία συμμετοχή των κτιρίων στην ενεργειακή κατανάλωση είναι μικρότερη, όπως και στις περισσότερες χώρες του Νότου, περίπου στο 30%. Η μέση ενεργειακή κατανάλωση ανά κάτοικο είναι περίπου το μισό του αντίστοιχου ευρωπαϊκού, αλλά ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των ενεργειακών καταναλώσεων είναι σχετικά υψηλός, περίπου 1,8%. Όσον αφορά στα ιδιαίτερα ενεργειακά χαρακτηριστικά των διαφόρων τύπων κτιρίων στη χώρα μας, όπως προέκυψαν μετά από σχετικές έρευνες, αποτυπώνονται στο πίνακα που ακολουθεί.

Στις σύγχρονες πόλεις ο χρήστης των κτιρίων παραμένει για μεγάλο διάστημα στο εσωτερικό τους, αφού οι περισσότερες αστικές λειτουργίες, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών, συντελούνται σε στεγασμένους χώρους. Οι απαιτήσεις ποιότητας του εσωτερικού κλίματος επιβάλλουν τη συνεχή λειτουργία ενεργοβόρων συσκευών για τη διατήρηση του εσωτερικού περιβάλλοντος σε κατάλληλες συνθήκες. Ιδιαίτερα τη θερμή καλοκαιρινή περίοδο τα κέντρα των πόλεων λειτουργούν ως θερμικές παγίδες με αποτέλεσμα οι ενεργειακές απαιτήσεις των κτιρίων για δροσισμό να είναι σχεδόν διπλάσιες σε σχέση με ίδια κτίρια της περιφέρειας.

Η δημιουργία ενός ευχάριστου εσωτερικού περιβάλλοντος, προσαρμοσμένου στις ανάγκες του χρήστη, είναι ο πρωταρχικός στόχος του σχεδιασμού ενός κτιρίου. Η τέχνη και τεχνική αυτή, ενώ αποτελούσε κατά το παρελθόν βασική εμπειρική γνώση σε όλες τις κατά τόπους παραδοσιακές αρχιτεκτονικές κατασκευές, ξεχάστηκε την σημερινή εποχή της αλόγιστης ενεργειακής σπατάλης. Μετά το ξέσπασμα της πρώτης και δεύτερης πετρελαϊκής κρίσης (1973, 1979) ο μίτος έπρεπε να ξαναβρεθεί. Σήμερα, οι αρχές της βιοκλιματικής ή βιώσιμης ή αειφορικής ή οικολογικής αρχιτεκτονικής υποδηλώνουν το ίδιο ακριβώς πράγμα, ίσως με μια δόση υπερβολικής έμφασης στον επιθετικό προσδιορισμό (λόγω μάρκετινγκ ή λόγω του ενθουσιασμού των «νεοφώτιστων»): Τα κτίρια, πρέπει να σχεδιάζονται για να εξυπηρετούν τις ανάγκες των χρηστών, εξασφαλίζοντας τις καλύτερες δυνατές συνθήκες εσωτερικού περιβάλλοντος, αλλά με την ελάχιστη δυνατή κατανάλωση ενέργειας και με τη χρήση φιλικών προς το περιβάλλον υλικών.

Η εξασφάλιση των βέλτιστων κλιματικών παραμέτρων και κυρίως η θερμική άνεση, αποτελεί πρωταρχικό μέλημα του ενεργειακού σχεδιασμού του κτιρίου. Η μείωση, όμως, των ενεργειακών καταναλώσεων δεν αφορά μόνο σε κτίρια τα οποία εξαρχής σχεδιάστηκαν με βιοκλιματικά χαρακτηριστικά. Σε κάθε τύπο κτιρίων, παλιών και νέων, με τη σωστή χρήση υλικών και συσκευών και με την κατάλληλη επιλογή σεναρίων λειτουργίας των εγκαταστάσεων, είναι δυνατό να επιτευχθεί σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας χωρίς μείωση του επιπέδου άνεσης των ενοίκων. Άξιο ειδικής μνείας είναι το παράδειγμα της Τράπεζας Πειραιώς που πρόσφατα προχώρησε στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων της με κύρια σημεία παρέμβασης την αύξηση της αποδοτικότητας των ψυκτήρων και των συστημάτων θέρμανσης – ψύξης, τη βελτίωση των συστημάτων φωτισμού με χρήση αποδοτικών φωτιστικών και την αξιοποίηση φυσικού φωτισμού και την εφαρμογή «έξυπνου» εξαερισμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι αποφάσισε σε πρώτη φάση να εφαρμόσει την ανακατανομή των φωτιστικών στους χώρους και την εφαρμογή τοπικών διακοπτών ελέγχου φωτισμού – κλιματιστικών σε όλους τους χώρους. H εξοικονόμηση ενέργειας ξεπέρασε το 22% και η απόσβεση της επένδυσης ολοκληρώθηκε σε λίγους μόνο μήνες!

Επιπρόσθετα του άμεσου οικονομικού οφέλους, λόγω της εξοικονομούμενης ενέργειας, θα πρέπει να υπολογιστεί και το περιβαλλοντικό όφελος εξαιτίας της μείωσης των ρύπων. Ταυτόχρονα, πρέπει να επισημάνουμε ότι τα διάφορα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας και γενικά χρήσης ήπιων μορφών ενέργειας στον κτιριακό τομέα μπορούν να χρηματοδοτηθούν σε σημαντικό ποσοστό (μέχρι και 100% για πιλοτικές εφαρμογές) από εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα (περισσότερες πληροφορίες στις ιστοσελίδες του Υπουργείου Ανάπτυξης www.ypan.gr).

Είναι φανερό ότι με την τρίτη πετρελαϊκή κρίση «προ των πυλών» η μόνη ρεαλιστική και βιώσιμη λύση για την αντιμετώπιση του ενεργειακού προβλήματος και της ρύπανσης του περιβάλλοντος, είναι η χρησιμοποίηση των ήπιων μορφών ενέργειας και η ορθολογική χρήση και εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια. Η ορθολογική χρήση και εξοικονόμηση ενέργειας δε σημαίνει, σε καμία περίπτωση, ότι θα θυσιαστούν ή θα υποβαθμιστούν οι συνθήκες άνετης διαβίωσής μας. Αντίθετα, μάλιστα, στόχος είναι να εκμεταλλευόμαστε στο μέγιστο βαθμό κάθε μονάδα ενέργειας που δαπανάτε στα κτίρια και να εξοικονομείτε κάθε ενεργειακή κατανάλωση που είναι περιττή. Αυτά μπορούν να επιτευχθούν χρησιμοποιώντας νέες τεχνολογίες και αποτελεσματικές τεχνικές, καθώς και υλικά με μικρή περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια μπορεί να προκύψει και με την τήρηση απλών συμβουλών , αρκεί να ενσωματωθούν στο απαραίτητο πρόγραμμα φροντίδας και συντήρησης κάθε κτιρίου. Ειδικότερα:

• Συντήρηση κουφωμάτων. Καλής ποιότητας κουφώματα μειώνουν τις θερμικές απώλειες και βελτιώνουν τις συνθήκες θερμικής άνεσης.

• Συντήρηση των εγκαταστάσεων. Βελτιώνεται ο βαθμός απόδοσης και αυξάνεται η διάρκεια ζωής του εξοπλισμού.

• Αντικατάσταση της παλιάς εγκατάστασης με ένα ενεργειακά αποδοτικότερο σύστημα.

• Εγκατάσταση συστήματος αντιστάθμισης σε παλιές εγκαταστάσεις.

• Εγκατάσταση θερμοστατών χώρου για αυτόνομες εγκαταστάσεις θέρμανσης και διατήρηση της θερμοκρασίας σταθερής. Στις πολυκατοικίες οι θερμοστάτες πρέπει να συνδυαστούν , απαραίτητα, με θερμιδομετρητές.

• Ρύθμιση του θερμοστάτη σε χαμηλότερη θερμοκρασία το βράδυ ή σε περίπτωση μακράς απουσίας.

• Απομόνωση των σωμάτων στα δωμάτια που δεν χρησιμοποιούνται.

• Τοποθέτηση νέων ηλεκτρονικών λαμπτήρων χαμηλής κατανάλωσης και υψηλής απόδοσης. Γενικότερα, επιλογή φωτιστικών φθορισμού έναντι άλλου τύπου λαμπτήρων.

• Επιλογή οικιακών συσκευών που να φέρουν σήμανση χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης.

Πρέπει να επισημάνουμε ότι η εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση της ενέργειας είναι περισσότερο κανόνες καλής πρακτικής και λιγότερο νόρμες που επιβάλλονται από την Πολιτεία. Άλλωστε, η ελληνική νομοθεσία περιλαμβάνει αρκετές διατάξεις που αποσκοπούν στην ορθολογική χρήση της ενέργειας (Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός, Κτιριοδομικός Κανονισμός, Κανονισμός Θερμομόνωσης, ΚΥΑ 21475/98). Η τελευταία, πολύ σημαντική υπουργική απόφαση, αποτελεί συμμόρφωση προς τις κοινοτικές οδηγίες. Όμως, τα αποτελέσματα όλου του παραπάνω κανονιστικού πλαισίου είναι αποκαρδιωτικά και πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία κατά της χώρας μας επειδή δεν έχει προχωρήσει στην εφαρμογή κοινοτικής οδηγίας σχετικής με την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια..

Είναι φανερό ότι η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και η συνακόλουθη προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να γίνει χωρίς να απαιτηθεί καμία μείωση του επιπέδου άνεσης και αισθητικής που επιθυμούμε. Είναι απαραίτητο, όμως, οι εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης των νέων κτιρίων να μελετούνται και να κατασκευάζονται από εξειδικευμένους και κατάλληλα εκπαιδευμένους τεχνικούς ώστε να μην οδηγούμαστε, από ανασφάλεια, σε υπερδιαστασιολογημένες εγκαταστάσεις και συσκευές επειδή έτσι μας σύστησε ο «μάστορας». Σε μεγαλύτερες και πιο σύνθετες υφιστάμενες εγκαταστάσεις είναι απαραίτητη η συνεργασία με ειδικούς (μηχανικούς και πιστοποιημένους τεχνικούς) προκειμένου να επιλεγούν οι κατάλληλες παρεμβάσεις στις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, αφού προηγηθεί λεπτομερής τεχνικοοικονομική μελέτη καθώς και έρευνα για τις δυνατότητες χρηματοδότησης από ελληνικά ή ευρωπαϊκά προγράμματα.

Περισσότερες πληροφορίες, για θέματα ορθολογικής χρήσης και εξοικονόμησης ενέργειας, μπορούν να βρεθούν από διάφορους κρατικούς φορείς, εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα, σε επιστημονικούς και συλλογικούς φορείς και σωματεία, σε βιβλία-περιοδικά και, βέβαια, στο διαδίκτυο. Ενδεικτικά, παραθέτουμε τις παρακάτω ιστοθέσεις:

Υπουργείο Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (www.minenv.gr),

Υπουργείο Ανάπτυξης, Εθνικό Πληροφοριακό Σύστημα για την ενέργεια (http://195.251.42.2/cgi-bin/nisehist.sh),

Ενεργειακή Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (http://www.europa.eu.int/pol/ener/index_el.htm),

Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (www.rae.gr),

Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (www.cres.gr),

και η πολύ πλούσια σε πληροφορίες διαδικτυακή πύλη ENERGIA.gr (www.energia.gr).

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *